Yaşam koşulları ve beslenme şekilleri; kadın, erkek, bebek, çocuk ve yetişkinlerde kabızlık sorununun görülmesine neden olabilir. Şişkinliğe yol açarak rahatsızlık veren ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bu duruma karşı ilaç tedavisi ve diyet düzenlemesi gerekebilir. İleri derecede kabızlık görülen durumlarda uzman hekim kontrolünde uygun tedavi planlaması yapılması önem taşıyor. Peki kabızlığa ne iyi gelir? Kabızlığın nedenleri nelerdir?

, diğer adıyla konstipasyon, bağırsak hareketlerinin yavaş olması nedeniyle haftada üç veya daha az sayıda dışkılama durumuna verilen isimdir.

Dışkılama güçlüğü, dışkının tam boşalamaması, ağrılı dışkılama ve şişkinlik gibi olumsuz durumlara yol açan kabızlık, bağırsak bozuklukları arasında yaygın olarak ortaya çıkmaktadır. Kabızlık bazen tıkayıcı tipte bazen de bağırsak hareketlerinde yavaşlama olarak görülebilmektedir.


Uzun süreli kabızlık durumlarının altında ciddi  sorunları yatıyor olabilir. Kabızlıkla birlikte karın ağrısı, kilo kaybı, makattan kan gelmesi gibi belirtileri varsa, kolonoskopi ve laboratuvar testleri ile bu soruna yol açan neden araştırılmalıdır.

KABIZLIĞIN NEDENLERİ NELERDİR?

Kabızlık (konstipasyon), pek çok nedene bağlı olarak görülebilir. Kişinin hayat tarzında yaptığı değişiklikler, hareketsizlik, yeteri kadar su içmeme ve seyahat gibi nedenlerle bağırsak hareketlerinde ve dışkılama döngüsünde çeşitli sorunlar oluşabilir. Çoğunlukla kabızlığa neden olan durum ortadan kaldırıldığında, bağırsak hareketleri de kendiliğinden normale döner.

Kronik kabızlığın ise daha ciddi bir problem olduğu ve bu durumda mutlaka doktora gidilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Kabızlığın başlıca nedenleri şu şekildedir:

•Beslenme düzeninde yapılan değişiklikler

•Yetersiz sıvı alımı

•Yetersiz lif tüketimi

•Süt ürünlerinin aşırı tüketimi


•Dışkıyı uzun süre tutma ve erteleme

•Hareketsizlik

•Uzun süre oturarak çalışma

•Antiasit ilaçların uzun süreli ve aşırı kullanımı

•Bazı antidepresan ilaçlar, ağrı kesiciler ve demir hapları

•Hamilelik

•Menstrüasyon (adet döngüsü)
 

•Yaşlılık (metabolizmadaki yavaşlamaya bağlı olarak)

•Stres, anksiyete, depresyon gibi psikolojik durumlar

Bu nedenlere ek olarak, yeme bozuklukları, sindirim sistemindeki sinir ve kaslarda görülen problemler, Parkinson ya da MS (multiple skleroz) gibi nörolojik hastalıklar, kolon kanseri, bağırsaklarda tıkanıklığa neden olan durumlar ya da bağırsak çapında daralma, hipotiroidi, spastik kolon (IBS-irritabl bağırsak sendromu) gibi bazı hastalıklar da kabızlığa neden olabilir.

Kabızlığa ne iyi gelir? Kabızlığın nedenleri nelerdir? - 1

KABIZLIĞIN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Bireylerde tuvalete çıkma sayısı azsa, tuvalet esnasında zorlanma hissi varsa, sert veya çok küçük dışkı çıkarılıyorsa, tuvaletten sonra bağırsakların tamamen boşaldığı hissi yoksa ve göbek şişkinliği varsa, bunlar kabızlık semptomları olarak tanımlanır.

Bunun yanı sıra bağırsakları boşaltmak için göbeğe ya da karın bölgesine el ile bastırma, ya da parmak ile yardımcı olma ihtiyacı hissediliyorsa, bu da kabızlık belirtisi olarak tanımlanabilir.

Ani kabızlığın yanı sıra karın ağrısı veya kramp hissi varsa, aynı zamanda hiçbir şekilde tuvalet yapılamıyor ve gaz çıkarılamıyorsa mutlaka ve acilen doktora başvurmak gereklidir.

Eğer kabızlık yeni başladıysa ve alınan önlemler yeterli gelmiyorsa, dışkıda kan varsa, istemsiz ve denemeden kilo kaybı varsa, bağırsak hareketleri şiddetli ağrıya neden oluyorsa, kabızlık iki haftadan uzun sürüyorsa veya dışkının boyutları, şekli ve kıvamında önemli ölçüde değiştiyse yine doktora başvurmak gereklidir. 

Bitmeyen kabızlık için doktora başvurulduğunda, doktor kabızlık nedenini bulmak için bazı testler önerebilir: Bunlar arasında hormon düzeylerini kontrol etmek için kan testleri, makat kaslarını kontrol için testler, atıkların bağırsak boyunca nasıl ilerlediğini görmek için testler veya kolon tıkanıklıklarını kontrol etmek için kolonoskopi seçenekleri mevcuttur. Bağırsak hareketleri, dışkının özellikleri, diyet ve diğer faktörlerin kaydını tutmak uygun bir tedavi bulmaya yardımcı olabilir.

KABIZLIĞA NEDEN OLAN YİYECEKLER NELERDİR?

Kabızlığa yol açtığı bilinen bazı yiyecekleri tüketmekten kaçınmak ya da bu yiyecekleri mümkün olduğunca sınırlamak gerekmektedir. Bunlar, aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

-Muz

Aşırı düşünmek neden olur? Tehlikeleri nelerdir? Aşırı düşünmek neden olur? Tehlikeleri nelerdir?

-Makarna

-Pirinç lapası

-Pilav

-Fazla süt tüketimi

-Fast food yiyecekler

Beslenme düzenine ve hareketli yaşam tarzına dikkat edilmiş olmasına rağmen hala kabızlık sorunu yaşanıyorsa, kabızlık tedavisi için doktora başvurmak gerekmektedir.

KABIZLIĞA NE İYİ GELİR?

Kabızlığa yol açan en önemli nedenler arasında ilk sırada yanlış beslenme alışkanlıkları gelmektedir. Bu nedenle, öncelikle beslenme programında küçük değişiklikler yapılarak kabızlık oluşumunun önüne geçilebilmektedir. Kabızlık yapan yiyecekleri tüketmekten kaçınıp bağırsak hareketlerini hızlandıran besinleri tercih ederek kabızlığa karşı önlem alınabilmektedir.

-Bol bol su ve sıvı gıdalar tüketmelidir

-Daha çok hareket edilmelidir

-Lif ağırlıklı sebze, meyve, bakliyat ve tahıllardan oluşan beslenme programı hazırlanmalıdır

-Lokmalar iyice çiğnendikten sonra yutulmalıdır

-Fazla kafein tüketiminden kaçınılmalıdır

-Fazla süt ve süt ürünleri tüketilmemelidir

-Tuvalet düzeni oluşturulması ve tuvalet ihtiyacı ertelenmemelidir

Uzun süreli geçmeyen kabızlık durumlarında online hastane randevusu alarak uzmana görünmekte fayda olacaktır. 

KABIZLIK NASIL ÖNLENİR?

Elma, üzüm, avokado, erik gibi lifli ve kabızlığa iyi gelen meyveler, kabızlığı önlemektedir. Elmalar diyetinizde lif içeriğini arttırmanın ve kabızlığı hafifletmenin kolay yollarından biridir. Armut lif bakımından zengin, kabızlığa iyi gelen bir başka meyvedir. Orta büyüklükteki bir armutta (yaklaşık 178 gram) yaklaşık 5.5 gram lif vardır. Bu oran günlük önerilen lif alımının % 22'sidir. Kivi de kabızlığa iyi gelen meyvelerdendir.

Kabızlık şikayeti olan kişilerin sorununun çözülmesine yardımcı olabilecek bir diğer meyve de incirdir. İncir, lif alımınızı arttırmanın ve sağlıklı bağırsak alışkanlıklarını teşvik etmenin harika bir yoludur. Portakal, greyfurt ve mandalina gibi narenciyeler de kabızlığa iyi gelen, serinletici bir atıştırmalık ve iyi bir lif kaynağıdır. Bu meyveler kabukta çözünür lif pektini bakımından zengindir. Nitekim pektin kolonik geçiş süresini hızlandırarak kabızlık şikayeti olanlara yardımcı olabilir. Turunçgiller özellikle kabukta çözünür lif pektini bakımından da zengindir. Pektin kolonik geçiş süresini hızlandırabilir ve kabızlığı azaltabilir.

BEBEKLERDE KABIZLIĞA NE İYİ GELİR?

Sindirim sistemindeki anatomik sorunlar, genetik bağırsak yavaşlığı, gereğinden fazla süt ürünü tüketimi, sürekli katı besin ile beslenme, veya psikolojik faktörler bebeklerde kabızlığa neden olabilir.

Bebeklerin kabız olduklarında bu durumu ifade edememeleri nedeniyle bebeği çok iyi gözlemlemek gerekmektedir. Bebeklerde kabızlık olduğunu anlamak için bebeğin tuvalet alışkanlıkları takip edilmelidir.

Normalde her gün ya da gün aşırı kakasını yapan bebek 2-3 günde bir tuvalet yapmaya başladıysa, tuvalet yaparken huzursuzlanıyor ya da ağlıyorsa ve çıkan dışkı normalden daha sert ise bunlar kabızlık semptomları olabilir.

Bebeğe yaptırılacak ılık banyolar, karın bölgesine yumuşak masaj, bebeğin poposuna vazelin gibi kayganlaştırıcı sürmek, egzersiz yaptırmak, beşinci aydan sonra yeterince büyümüş bebeklere lifli meyvelerin suyunu vermek kabızlığı rahatlatabilir. Bebeklere doktora başvurmadan hiçbir şart altında kabızlık ilacı, laksatif ya da müshil verilmemelidir.

Kabızlığa ne iyi gelir? Kabızlığın nedenleri nelerdir? - 3

ÇOCUKLARDA KABIZLIĞA NE İYİ GELİR?

Çocuklarda, yetişkinlerde olduğu gibi az su tüketmemek, fazla süt ürünü tüketmek, psikolojik sorunlar, stres, tuvalete gitmeyi geciktirmek, hormonal dengesizlikler ve lifli yiyeceklerin az tüketimi gibi nedenlerden dolayı kabızlık görülebilir. Çocuklarda kabızlığı geçirmek için yine yetişkinlerde kullanılan yöntemler tercih edilmelidir.

Bunlar arasında günlük sıvı tüketimini arttırmak, kuru kayısı, incir, erik ve mürdüm eriği gibi kuru meyvelerin, elma, üzüm ve avokado gibi taze lifli meyvelerin, ıspanak, lahana, kızılcık, kereviz, pancar, pırasa, baklagiller gibi bol lifli sebze ve gıdaların tüketimine yer vermek en etkili yöntemler arasındadır.

Yine zeytin ve zeytinyağı kullanımı kabızlığı önlemek ve iyileştirmek için en etkili yöntemler arasındadır. Çocuklara da doktora başvurmadan hiçbir şart altında kabızlık ilacı, laksatif ya da müshil verilmemelidir.

HAMİLELİKTE KABIZLIĞA NE İYİ GELİR?

Hamilelik döneminde hem vücudun hem de hormonların değişimi tuvalet alışkanlıklarında da değişikliğe neden olabilir.

Bu değişikliklerle birlikte demir ilaçları kullanımı, düzensiz veya hatalı beslenme alışkanlıkları, gebelik hormonunun bağırsak hareketlerinde yavaşlamaya sebep olması, günlük hareketlerde azalma, kabızlığa yatkın bünye, veya kilo alımı kabızlığa neden olabilir.

Yetişkinlerde görülen kabızlık durumunda olduğu gibi günlük sıvı tüketiminin arttırılması, lifli gıdalara öncelik ve ağırlık verilmesi, günlük egzersiz yapılması hamilelerde kabızlık sorununu rahatlatabilir.

Kaynak:NTV